De winkel van morgen wordt vandaag gebouwd: uitdagingen en prioriteiten

Artikel geschreven door Mohammed YOUBI IDRISSI, technisch verantwoordelijke voor de EMEA-regio bij Solstice Advanced Materials

De grote Europese retailketens staan op een kruispunt. Na decennia van extensieve groei staan ze vandaag voor een viervoudige uitdaging:

• hun exploitatiekosten verlagen in een context van inflatiedruk;
• voldoen aan de steeds hogere eisen van consumenten op het gebied van kwaliteit, traceerbaarheid en de milieuimpact van producten;
• hun energietransitie versnellen om aan steeds strengere regelgeving te voldoen;
• zich aan te passen aan de klimaatveranderingen (herhaaldelijke hittegolven, waterstress, overstromingen, …) die niet alleen gevolgen hebben voor de energievoorziening van de winkel, met name koeling en HVAC, maar ook voor het gedrag van de consumenten.

In deze context is de transformatie van de winkel niet langer een strategische optie, maar een operationele noodzaak.

Energie, de belangrijkste hefboom voor concurrentievermogen

De uitdaging op vlak van energie staat centraal in de prioriteiten. Alleen al koelinstallaties voor levensmiddelen en airconditioning zijn goed voor 50 tot 60% van de energierekening van een winkel. De overgang naar koudemiddelen met een lage klimaatimpact, met name eco-efficiënte HFOoplossingen, de voorspellende aansturing van installaties door middel van artificiële intelligentie, of de terugwinning van restwarmte om in de lokale warmtebehoefte te voorzien, zijn allemaal beschikbare hefbomen.

Toch verloopt de invoering ervan nog ongelijkmatig: terwijl nieuw gebouwde
supermarkten deze technologieën al bij het ontwerp integreren, hebben
bestaande, vaak verouderde gebouwen moeite om de overstap te maken
bij gebrek aan geschikte financieringsmodellen. Energieprestatiecontracten
(EPC’s) en financieringsoplossingen door derden komen naar voren als
veelbelovende oplossingen om deze hindernis weg te nemen.

Bedrijfsmodellen veranderen volledig

De modellen van morgen verschillen qua
vorm, maar komen in wezen op hetzelfde neer.
De algemene hypermarkt verliest terrein ten
opzichte van meer doelgerichte formules: de
geoptimaliseerde discountwinkel trekt klanten
aan met zijn prijzen, de buurtwinkel met zijn
gemak en de gespecialiseerde winkel met zijn
expertise. In dit gefragmenteerde landschap
dringt één constante zich op: de fysieke winkel
moet bieden wat de digitale wereld niet kan:
menselijkheid en sociale verbondenheid,
zintuiglijke ontdekkingen en persoonlijk advies.
De ketens die succesvol zijn, zijn degenen die hun
bestaansreden hebben weten te herdefiniëren
tot meer dan alleen een commerciële transactie,
door van het verkooppunt een plek te maken waar leven, service en beleving centraal staan.

De opmars van de buurtwinkels illustreert deze trend. Het buurtwinkelconcept, dat lange tijd werd verwaarloosd ten gunste van grote winkelcentra aan de rand van de stad, kent een opvallende heropleving, gedreven door de veranderende stedelijke levensstijl en het streven naar een kleinere ecologische voetafdruk.

Voor distributeurs betekent dit dat ze de logistiek van de ‘laatste kilometer’ moeten herzien, het assortiment moeten afstemmen op de woongebieden en nieuwe diensten – zoals pakketkluizen, click-and-collect en thuisbezorging – moeten integreren in vaak beperkte ruimtes.

Ook de koeltechniek evolueert

Ook op het gebied van koelinstallaties vinden er ingrijpende veranderingen plaats: het oude model, gebaseerd op twee centrale koel- en vriesinstallaties, maakt plaats voor nieuwe, meer gedecentraliseerde of semi-gedistribueerde systemen met hoogwaardige koudemiddelen met een zeer lage GWP (bijv. R-455A), wat energiebesparingen en operationele veerkracht oplevert.

Bovendien hebben de hittegolven die Europa in de zomer van 2026 heeft doorgemaakt, aangetoond dat bepaalde installaties hieronder hebben geleden. Dit is geen toevallige vaststelling, aangezien deze installaties in het verleden hoogstwaarschijnlijk zijn ontworpen op basis van een ontwerpbuitentemperatuur van ongeveer 32 °C; een referentiekader dat is overgenomen uit een klimaat waarin bepaalde regio’s niet bedoeld waren om hittepieken tot 42 °C te ervaren.

De winkel als bron van ecologische waarde

Naast het terugdringen van het energieverbruik
zal de winkel van de toekomst een positieve
rol gaan spelen in de ecologische transitie. De
installatie van zonnepanelen op het dak, het
plaatsen van oplaadpunten voor elektrische
voertuigen, het slim beheer van voedselafval of
het hergebruiken van onverkochte producten: het
zijn allemaal maatregelen die het verkooppunt
omvormen tot een echte hub van duurzame
diensten voor de omgeving.

De eisen van de bouwvoorschriften versnellen
deze transformatie. Maar ze bieden ook een
kans: winkelketens die op deze ontwikkelingen
anticiperen, positioneren zich gunstig bij
consumenten die gevoelig zijn voor milieuengagement,
terwijl ze tegelijkertijd tegen lagere
kosten aan de regelgeving voldoen.

Le reste paiera deux fois : une fois le prix de la catastrophe, une deuxième fois le prix de l’adaptation en urgence, toujours plus cher et moins efficace. Et entre les deux, les tonnes de CO₂ perdues seront également à payer faute d’avoir anticipé.

De winkel als klimaattoevluchtsoord

De winkel van morgen evolueert, past zich aan en versterkt zijn maatschappelijke rol. We noemen twee voorbeelden:

1. Eind 2024, tijdens de rampzalige overstromingen die de regio Valencia in Spanje troffen, werd de lokale winkel van een gespecialiseerde keten – die tien jaar eerder was gebouwd met verhoogde voorraden en preventieve maatregelen – binnen enkele uren een toevluchtsoord. Honderden klanten, bezoekers en mensen die vastzaten in het winkelgebied werden daar meer dan twintig uur lang opgevangen. De winkel fungeerde als uitvalsbasis voor de hulpdiensten.
2. Gezien de toename van hittegolven in heel Frankrijk hebben verschillende winkelketens in juli 2026 de lancering aangekondigd van het initiatief „Escale Fraîcheur”. Elke winkel of elk winkelcentrum dat aan dit initiatief deelneemt, past de opvang aan op basis van zijn infrastructuur en logistieke mogelijkheden. Afhankelijk van de inrichting van elke vestiging kan het initiatief bestaan uit een gekoelde of geklimatiseerde ruimte, zitplaatsen, toegang tot drinkwater en hulp/begeleiding door het aanwezige personeel.

Data en kunstmatige intelligentie: de nieuwe drijfveren achter prestaties

De transformatie van de winkel is ook een datarevolutie. Dankzij verbonden sensoren, gebouwbeheersystemen (GBS) en platforms voor voorspellende analyse is het nu mogelijk om het energieverbruik in realtime te sturen, storingen te anticiperen, de bevoorrading te optimaliseren en de klantervaring te personaliseren. Kunstmatige intelligentie is geen verre toekomst meer: ze is al aan het werk in logistieke magazijnen, inkoopcentrales en, geleidelijk aan, in de winkels zelf.

De echte vraag gaat niet langer over technische oplossingen, want die bestaan al en zijn talrijk. Het gaat om het tempo van de implementatie en de financieringsmodellen die alle winkelketens, ongeacht hun omvang of digitale volwassenheid, in staat zullen stellen om economische prestaties en de ecologische transitie duurzaam met elkaar te verzoenen.

De winnaars van het komende decennium
zullen degenen zijn die deze uitdaging hebben
omgezet in een concurrentievoordeel.